Câu chuyện khó tin về “bảo tàng” golf kỳ lạ nhất nước Mỹ  05/08/2025

Một buổi chiều lộng gió tại Brooksville, bang Florida, cách Tampa khoảng một giờ lái xe, ông Robert Zokoe, 75 tuổi, đứng trên con đường rải sỏi mà ông tự đặt tên là "Cart Path Lane". Phía sau ông không phải một sân golf, mà là một tòa nhà bê tông. Cánh cổng sắt trượt mở ra, hé lộ thế giới kỳ lạ bên trong, hàng ngàn món đồ golf được sắp xếp ngay ngắn trong tủ kính, với nhiệt độ và độ ẩm được kiểm soát nghiêm ngặt.

Đó là American Golf Museum, một công trình có một không hai được gây dựng bởi chính Zokoe, không tài trợ, không quảng bá rầm rộ, không bán vé. Và ông chủ của nó tự nhận: “Tôi biết mình điên. Nhưng tôi không thể ngừng lại.”

Giấc mơ lớn bắt đầu từ món quà sinh nhật nhỏ

Zokoe sinh năm 1949 tại Grand Rapids, Michigan, trong một gia đình mê golf. Từng chơi xuống đến handicap single, nhưng ông không theo đuổi con đường chuyên nghiệp mà học kỹ thuật cơ khí và làm việc trong ngành dầu khí.

Đến năm 1999, bước ngoặt bất ngờ đến từ… một món quà sinh nhật lần thứ 50: một chiếc chặn giấy hình gậy golf do vợ tặng. Với nhiều người, đó chỉ là món đồ lưu niệm. Với Zokoe, nó là “tín hiệu từ vũ trụ”. Kể từ đó, ông bắt đầu hành trình sưu tầm mọi thứ liên quan đến golf từ châu Âu đến châu Phi, từ đồ cổ đến hàng chợ trời, từ bức tượng người tuyết đánh golf đến gạt tàn hình quả bóng. Ông không tìm những món đắt tiền. Ngược lại, phần lớn đến từ các cửa hàng đồ cũ, garage sale, chợ trời, đôi khi chưa đến 10 USD mỗi món.

Không chỉ là thu gom mà là lưu trữ một nền văn hóa

Với hơn 40.000 vật phẩm, chia thành hơn 250 danh mục, được đánh số và lưu trữ kỹ lưỡng, bảo tàng của Zokoe không đơn thuần là nơi chất đống đồ cũ. Mỗi món đồ từ bộ đèn ngủ hình tee golf đến những bóng golf khắc tay đều được ghi chú, chụp ảnh, và bảo quản cẩn thận.

Không gian được sắp xếp theo dòng thời gian: từ năm 1910 đến 2009, quãng thời gian mà Zokoe gọi là “thế kỷ thống trị của golf Mỹ”, bắt đầu với Walter Hagen và kết thúc ở thời kỳ đỉnh cao của Tiger Woods. Sau năm 1950, golf Mỹ bước vào giai đoạn bùng nổ thương mại nhờ Arnold Palmer, truyền hình màu và chất liệu nhựa. Với con mắt kỹ sư, Zokoe phân tích từng thay đổi từ túi da chuyển sang nylon, từ gậy rèn tay đến gậy sản xuất hàng loạt.

“Tôi không chỉ trưng bày đồ vật. Tôi trưng bày quá trình chuyển mình của ngành công nghiệp golf,” ông nói.

Cuộc săn đất kéo dài 5 năm và cơn sốc mất mát

Đến năm 2008, căn hầm ở Michigan của Zokoe không còn chỗ trống. Sau một giấc mơ kỳ lạ, ông quyết định xây một bảo tàng golf. Phải mất 5 năm và hơn 400 cuộc khảo sát, ông mới tìm được khu đất ưng ý, hơn 5 mẫu đất tại Brooksville, Florida, gần cao tốc I-75. 

Năm 2014, ông khởi công xây dựng nhà kho đầu tiên. Đến năm 2019, bảo tàng được mở rộng gấp ba. Tại cổng vào, ông đặt tấm biển: “Cart Path Lane”, con đường dành riêng cho giấc mơ golf không giống ai.

Vợ ông, bà Susan Marie là người luôn đồng hành, cùng ông phân loại và trưng bày hàng ngàn món đồ. Họ ăn mừng tủ trưng bày thứ 222 vào đúng lúc 2 giờ 22 phút chiều ngày 22/2/2022, một chi tiết thể hiện sự tỉ mỉ gần như ám ảnh của Zokoe. Nhưng niềm vui ấy không kéo dài. Mùa hè năm 2023, Susan Marie qua đời đột ngột. Zokoe sụp đổ. Dự án bị bỏ dở một thời gian dài, trước khi ông quyết định quay lại,  lần này, với một mục tiêu rõ ràng hơn: hoàn thiện bảo tàng như một di sản cho cộng đồng golf.

Một di sản cần người giữ lửa

Zokoe vẫn tiếp tục sưu tầm. Ông cũng ghi chép mọi việc hàng ngày vào thẻ chỉ mục, kèm ảnh, lưu lại trong hàng chục cuốn sổ dày. Chọn bất kỳ ngày nào trong 25 năm qua, ông có thể cho bạn biết hôm đó ông đã làm gì: “Tôi sợ quên. Và tôi không muốn cả thế giới này quên những gì tôi đã làm.”

Tuy nhiên, điều khiến ông trăn trở là tương lai của bảo tàng. Ba người con của ông đều trưởng thành, nhưng ông không muốn giao lại cho họ toàn bộ gánh nặng. Lý tưởng nhất, ông hy vọng một tổ chức golf, hoặc nhà bảo trợ có tầm nhìn, sẽ tiếp nhận và duy trì bảo tàng hoặc nhân rộng mô hình ở nơi khác.

“Tôi không làm điều này vì tiền,” ông nói. “Chỉ là tôi sẽ chỉ bán nếu người mua cam kết giữ nguyên toàn bộ bộ sưu tập này.”

Xem bài viết này trên Instagram

Bài viết do GOLF.com // GOLF Magazine (@golf_com) chia sẻ

American Golf Museum của Robert Zokoe có thể không nằm trong bản đồ chính thống của ngành golf, nhưng giữa một thế giới đang vội vã chạy theo công nghệ và thương mại, nơi đây như một lời nhắc nhở rằng: Golf, hơn cả một môn thể thao còn là một kho tàng ký ức, văn hóa và đam mê. Và đôi khi, chính những người “điên rồ” lại là những người gìn giữ lịch sử tốt nhất.