Một VĐV không bắt đầu hành trình của mình từ ngày được gọi lên tuyển. Quá trình ấy bắt đầu từ những giải Junior đầu tiên, những vòng đấu có thể chưa mang lại thành tích, những chuyến thi đấu xa nhà và hàng năm trời tích lũy kinh nghiệm. Đó cũng là giai đoạn gia đình phải đảm nhận phần lớn chi phí và tự tìm kiếm thông tin về huấn luyện, giải đấu, lịch thi đấu quốc tế cũng như hướng phát triển tiếp theo.

Nếu một tài năng chỉ có thể đi xa khi gia đình đủ khả năng chi trả cho toàn bộ hành trình, thì bài toán của golf trẻ không còn đơn thuần là tìm kiếm người có năng khiếu. Nó trở thành bài toán về khả năng tiếp cận cơ hội.

Phong trào Junior phát triển, nhưng khoảng trống vẫn tồn tại

Golf trẻ Việt Nam những năm qua đã có thêm nhiều giải đấu và sân chơi dành cho Junior. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng số lượng giải đấu không đồng nghĩa với một hệ thống phát triển hoàn chỉnh. Một VĐV trẻ cần nhiều hơn những lần xuất phát trên tee box. Sau mỗi giải đấu là câu hỏi về việc thi đấu ở đâu tiếp theo, cần cải thiện yếu tố nào, khi nào nên chuyển sang cấp độ cạnh tranh cao hơn và liệu có đủ cơ hội cọ xát quốc tế hay không.

Golf Việt Nam từng có những người trực tiếp theo sát phong trào Junior và duy trì mối liên hệ tương đối chặt với VĐV, phụ huynh. Họ không chỉ tham gia tổ chức giải mà còn nắm được quá trình thi đấu của từng lứa tuổi, dẫn các đoàn Junior ra nước ngoài và trở thành đầu mối để gia đình tìm kiếm thông tin, định hướng. Giá trị của mô hình này nằm ở tính liên tục. Một phụ huynh có thể biết con mình đang ở đâu, có thể trao đổi với ai và bước tiếp theo nên là gì.

Hiện nay, các giải đấu Junior vẫn diễn ra, số lượng người chơi trẻ tiếp tục được mở rộng. Tuy nhiên, ở góc độ hệ thống, vẫn tồn tại một khoảng trống giữa “có sân chơi” và “có lộ trình phát triển”. Khi khoảng trống đó chưa được lấp đầy, gia đình thường phải tự đóng vai trò của một đơn vị quản lý VĐV: tự lên kế hoạch thi đấu và tự tính toán khả năng tài chính.

Điều này tạo ra sự khác biệt không chỉ về điều kiện tập luyện mà cả về cơ hội tiếp cận những sân chơi có chất lượng cao.

Tài chính trở thành một phần của năng lực cạnh tranh

Golf là môn thể thao có chi phí đầu tư lớn, đặc biệt khi VĐV bước vào giai đoạn thi đấu chuyên sâu. Ngoài HLV và sân tập, một mùa giải có thể kéo theo chi phí di chuyển, lưu trú, phí thi đấu, thiết bị và các chuyến thi đấu nước ngoài. Vì vậy, cùng một năng lực chuyên môn, hai VĐV có thể có tốc độ phát triển rất khác nhau nếu điều kiện phía sau không giống nhau. Đây là điểm đáng được nhìn nhận thẳng thắn. 

Tài năng là điều kiện để bắt đầu, nhưng khả năng duy trì quá trình phát triển lại phụ thuộc đáng kể vào nguồn lực. Một VĐV được thi đấu thêm 10 giải mỗi năm sẽ có trải nghiệm khác với người chỉ có thể tham dự vài giải. Một golfer được thường xuyên thi đấu trên những sân và trước những đối thủ có trình độ cao cũng có cơ hội tích lũy kinh nghiệm khác với người chủ yếu thi đấu trong phạm vi quen thuộc.

Không phải mọi khoản hỗ trợ đều tạo ra một nhà vô địch. Nhưng thiếu cơ hội trong những năm phát triển quan trọng chắc chắn có thể khiến một tài năng không bao giờ đi đến được giai đoạn mà năng lực thực sự của mình được kiểm chứng.

Đó là lý do câu chuyện tài trợ Junior đáng được nhìn rộng hơn những khoản kinh phí cho từng giải đấu hoặc từng chuyến đi. Vấn đề lớn hơn nằm ở việc nguồn lực có được phân bổ theo một chiến lược dài hạn hay không.

Sân golf không chỉ là nơi tổ chức giải

Trong hệ sinh thái đó, các sân golf là một nguồn lực đặc biệt nhưng chưa được nhìn nhận đầy đủ. Một Junior đã có thành tích, có WAGR và thể hiện rõ định hướng thi đấu không chỉ là khách hàng trẻ của một sân golf. Ở góc độ rộng hơn, đó có thể là một trong những VĐV đang hình thành lực lượng kế thừa của golf Việt Nam.

Những chính sách như mức phí phù hợp cho Junior có thành tích, thời gian tập luyện thuận lợi, chương trình hỗ trợ riêng hoặc cơ hội tham gia các giải đấu tại sân có thể tạo ra tác động trực tiếp đến quá trình phát triển của VĐV.

Với sân golf, đây cũng không đơn thuần là hoạt động hỗ trợ cộng đồng. Một thế hệ VĐV trẻ lớn lên cùng hệ thống sân golf trong nước đồng nghĩa với việc hình thành lực lượng golfer có trình độ cao hơn, cộng đồng golf rộng hơn và nguồn nhân lực cạnh tranh hơn trong tương lai.

Khoảng cách giữa một tài năng và một VĐV có khả năng cạnh tranh ở cấp độ cao đôi khi được tạo nên từ những điều rất cơ bản: số vòng được chơi, số giải được tham dự và chất lượng đối thủ mà VĐV được gặp.

Bài toán của golf nữ nằm ở những năm chưa được nhìn thấy

Golf nữ là trường hợp cho thấy rõ nhất giới hạn của cách tiếp cận chỉ tập trung vào thành tích ở các giải đấu lớn. Khi một VĐV nữ xuất hiện tại SEA Games, ASIAD hay một giải đấu quốc tế, sự quan tâm dành cho golfer đó thường tăng lên nhanh chóng. Nhưng để có mặt ở đó, VĐV đã phải trải qua nhiều năm phát triển mà phần lớn không được công chúng nhìn thấy.

Khoảng thời gian từ 10-15 tuổi đặc biệt quan trọng. Đây là lúc một golfer trẻ hình thành nền tảng kỹ thuật, kinh nghiệm thi đấu và tâm lý cạnh tranh. Cũng trong giai đoạn này, nhiều gia đình phải quyết định liệu golf có tiếp tục là một lựa chọn nghiêm túc hay chỉ dừng ở mức hoạt động ngoại khóa.

Nếu không có một lộ trình đủ rõ từ Junior lên đội tuyển trẻ và đội tuyển quốc gia, quá trình chuyển tiếp ấy sẽ phụ thuộc nhiều vào từng gia đình và từng cá nhân. Khi đó, việc một tài năng tiếp tục theo đuổi golf có thể trở thành kết quả của điều kiện riêng, thay vì kết quả của một hệ thống phát hiện và nuôi dưỡng tài năng.

Nhìn vào một VĐV trẻ thành công, rất dễ tập trung vào kết quả cuối cùng: điểm số, thứ hạng, huy chương hay suất khoác áo đội tuyển. Nhưng thành tích ấy thực chất phản ánh một quá trình dài hơn nhiều. Vấn đề của golf nữ Việt Nam vì thế không chỉ là “chúng ta đang có những tài năng nào?”, mà còn là “hệ thống hiện tại đang làm gì để những tài năng ấy không bị bỏ lại giữa đường?”

Một nền golf trẻ mạnh không được đo bằng số lượng giải Junior được tổ chức trong một năm. Nó còn được đo bằng khả năng phát hiện VĐV, giữ họ ở lại với môn thể thao, tạo điều kiện để họ thi đấu và đưa những người có năng lực đi qua từng cấp độ cạnh tranh.

Nếu những gương mặt trẻ chỉ được nhắc đến khi họ giành thành tích tại một giải đấu lớn, sự quan tâm ấy có thể đã đến khá muộn. Phần quan trọng hơn của quá trình nằm ở những năm tháng trước đó khi các em vẫn chưa có huy chương, chưa có vị trí trên đội tuyển và chưa được nhiều người biết đến. Đó cũng là khoảng thời gian mà một tài năng có thể được nuôi dưỡng để trở thành VĐV hàng đầu, hoặc âm thầm rời khỏi golf.

"Đừng chỉ chờ đến khi có một nhà vô địch mới bắt đầu quan tâm đến họ. Hãy cùng xây dựng những nhà vô địch từ hôm nay!" - Ms. Gấm Nguyễn